نگاهی متفاوت به صنعت گردشگری در ایران

مقدمه

وقتی از صنعت گردشگری در ایران حرف می‌زنیم، اکثرا از مزیت‌ها و برتری‌های کشورمان در این صنعت سخن می‌گوییم مثلا ما مناطق بکر، آثارباستانی، اقوام مختلف، پزشکان چیره‌دست و… داریم پس چرا ما سود آنچانی از این صنعت نمی‌بریم ؟!!! شاید بهتر باشد بگوییم نسبت حجم تولید ناخالص در صنعت گردشگری ایران نسبت حجم تولید ناخالص در صنعت گردشگری کشورهایی که میانگین تولید ناخالص داخلی(GDP) آن‌ها نزدیک به کشور ماست تقریبا یک به هزار می‌باشد، یعنی حجم این صنعت در ایران می‌تواند تا هزار برابر برای گردشگران خارجی رشد داشته باشد. در این مطلب قصد داریم به بررسی علت‌های این موضوع بپردازیم.

ویژگی‌های صنعت گردشگری

صنعت گردشگری صنعت به شدت جذابی برای یک کشور است چون این صنعت با اکثر صنایع دیگر در ارتباط می‌باشد و بازیگران زیادی دارد و رونق گرفتنش به این معناست که می‌تواند کشور را از رکود اقتصادی خارج کند و این صنعت به شدت در حال رشد می‌باشد که هر ساله رشدی بین ۳ الی ۴ درصد را تجربه می‌کند و این یعنی ایجاد فرصت‌های و بازار‌های جدید که می‌توان بخشی از آن را هدف قرار داد و درآن فعالیت کرد.

این صنعت دو ویژگی مهم دارد. اول آن که بازیگران این صنعت یعنی بنگاه‌هایی اقتصادی موجود (مثلا یک هتل، آژانس مسافربری، درمانگاه و یا یک مغازه صنایع‌دستی که تقریبا همه آن‌ها در گروه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط قرار می‌گیرند ) زیاد و متنوع می‌باشد که این امر باعث می‌شود تحلیل آن کمی دشوار ‌شود ویژگی دوم این صنعت تنوع ارزش‌های پشنهادی می‌باشد که به گردشگر ارائه می‌شود که شاید بعضی از این ارزش‌ها متنافر باشند مثلا برای بعضی از گردشگران ماجراجو عدم قطعیت در سفر یک ارزش و لذت می‌باشد ولی در عین حال برای گردشگری دیگر این موضوع اصلا جالب نباشد و گردشگر به دنبال آرامش باشد  این نشان می‌دهد که این صنعت بیشتر از همه چیز خلاقیت می‌خواهد.

نگاهی متفاوت به گردشگری

به خاطر ویژگی اول در صنعت گردشگری ، همان وجود بازیگران زیاد، باید از تفکر سیستمی بهره برد چون وقتی تعداد و نوع بازیگران زیاد می‌شود اثرات سیستم بیشتر می‌شود. بهتر است کمی این مسئله را باز کنیم خیلی از وقت‌ها در یک سیستم هیچ یک از اجزا به تنهایی مشکلی ندارد ولی وقتی این‌ها کنار هم قرار می‌گیرند، سیستم کار نمی‌کند یا خروجی مناسبی ندارد.

حال ما می‌خواهیم مثالی در صنعت دیگر پیدا کنیم تا درک بهتری از این صنعت داشته باشیم، به عنوان مثال صنعت خودروسازی که صنعتی است که از نظر تعداد اجزا می‌تواند شباهت زیادی با صنعت گرشگری داشته باشد و تفاوت این دو صنعت در آن است که غالب ارزش ایجاد شده در خودروسازی محصول ولی در صنعت گردشگری خدمات است  و این ویژگی باعث می‌شود که ما درک بهتری از صنعت گردشگری پیدا کنیم چون درک محصول خیلی آسان‌تر از خدمات است.

ویژگی بارزی که در صنعت خودروسازی وجود دارد، وجود کمپانی‌ها و برند‌های بزرگی است که در صنعت گردشگری اثری از آن‌ها نیست. حال سوالی خوبی است چرا کمپانی‌های بزرگی در خودروسازی وجود دارد؟ مثلا چه می‌شود ما تک تک قطعات را تهیه کنیم سپس تحویل یک مکانیک دهیم و بعد هر ماشینی که دلمان می‌خواهد را به وجود بیاوریم؟!!! آنقدر این کمپانی‌ها در طول این سده خوب عمل کردند که ما این حرف را به هرکسی بگوییم به ما می‌خندد واقعا مسخر است که ما سیستم تعلیق را از یک شرکت، موتور را از شرکتی دیگر تهیه کنیم و بعد این‌ها را سرهم کنیم .

ولی ما این کار را در صنعت گردشگری می‌کنیم. ما بلیط خریداری می‌کنیم، بعد می‌رویم. در مقصد دنبال هتل می‌گردیم و قطعات سفرمان را خودمان خریداری می‌کنیم و مونتاژ می‌کنیم ولی بعضی‌ها این کار را نمی‌کنند آن‌ها در یک تور مسافرتی شرکت می‌کنند و همه چیز را بر عهده آن می‌گذارند تا آن‌ها مونتاژ کنند. خب مشکل کجاست و چرا مردم از تورها استقبال نمی‌کنند. مردم از تور‌ها استقبال می‌کنند ولی نه در کشور ما . یک فرد وقتی سفر می‌رود، کل سفر را یک بسته می‌بیند و آن را با بسته‌های دیگر تفریحی مثل سینما، تئاتر و… مقایسه می‌کند. برای اینکه یک فرد یک سفر را انتخاب کند، باید برآیند ارزش‌هایی که آن سفر دارد بیشتر از ارزش‌های دیگر باشد.

مسئله دیگری نیز وجود دارد. بازاریابی، تبلیغات و برند سازی در صنعت گردشگری ما ضعیف است البته هیچ یک از شرکت‌های قطعه‌سازی را مردم به خوبی نمی‌شناسند و برای این شرکت‌های قطعه‌سازی هم مهم نیست که مردم آن‌ها را بشناسند؛ چون مشتری آن‌ها کمپانی‌های اتومبیل‌سازی است نه مردم عادی. با این وجود مسئله بازاریابی و تبلیغات هم از دوش شرکت‌های کوچک برداشته‌شده و برعهده کمپانی‌های بزرگ است.

وقتی سایز یک شرکت بزرگ می‌شود؛ یعنی تعداد مشتری‌ها افزایش می‌یابد. حال برندسازی، تحلیل رفتار مشتری و استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته به صرفه خواهد بود؛ مثلا یکی از علومی که در حال رشد است علم‌داده می‌باشد که با وجود مشتری‌های زیاد مکان‌های مختلف و شبکه‎های اجتماعی فعال می‌تواند کمک شایانی به این کمپانی‌های بزرگ برای رشد بازار خود انجام دهد. رشد این کمپانی‎ها یعنی رشد صنعت گردشگری و ایجاد درآمد برای این بنگاه‌های کوچک و متوسط در کشور.

ویژگی دوم صنعت گردشگری ، تنوع ارزش‌های پشنهادی به مسافر بود؛ این یعنی که ارزش‌ها که منشاء آن نیاز‌ها هستند، نیاز‌های متفاوتی هست و نمی‌شود آن‌ها را در یک طبقه از هرم مازلو جای داد و علاوه بر آن این نیاز‌ها ملموس نیستند و این نیازها باید توسط کسب­وکارهایی این صنعت کشف و رفع شود.

این مطلب چیزی جز خلاقیت را در کسب و کاهای گردشگری را نتیجه نمی‌دهد. حال که این موضوع روشن شد، کسب ­وکارهای ایرانی در صنعت گردشگری به چه اندازه نوآوری دارند و راه ایجاد این نوآوری در این صنعت چیست؟ با فراگیرشدن کسب ­وکارهای نوپا در اکوسیستم کارآفرینی کشور و حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از شرکت‌های خلاق، امیدواریم این دو موضوع به هم گره بخورد و شاهد ایجاد شرکت‌های خلاق و تولیدکننده ثروت در صنعت گردشگری باشیم ولی راهی هم برای رونق و قوت بخشیدن به کسب و کارهای قدیمی این صنعت وجود دارد و آن هم استفاده از نوآوری باز است که این موضوع هم در کشور مورد توجه قرار گرفته و در حال رشد می‌باشد که هنوز جای کار بسیار دارد ولی در آینده می‌تواند بسیار کمک­رسان کسب­وکارهای قدیمی صنعت گردشگری باشد تا آن‌ها نیز از این خلاقیت بهره بگیرند.

ما به شباهت‌های صنعت خودروسازی و صنعت گردشگری پرداختیم و از این قضیه برای الهام گرفتن برای صنعت گردشگری استفاده کردیم، ولی غافل از این نباشیم که این دو صنعت تفاوتی هم باهم دارند.

در صنعت خودروسازی معمولا تعداد محصولات محدود می‌باشد و این محصولات آنچنان شخصی‌سازی نشده‌اند؛ شاید به خاطر این است که این صنعت حول یک نیاز ضروری و غیر احساسی شکل گرفته شده است و آن هم نیاز به جابجایی می‌باشد، البته اتومبیل‌ها تنها نیاز جابه‌جایی ما را رفع نمی‌کنند بلکه احساس ما را درگیر کرده و بیشتر ارزشی که اتومبیل‌ها در اختیار ما قرار می‌دهند از نوع غیرضروری می‌باشد. ( مثل نیاز مورد توجه قرار گرفتن که مردم با خرید برند‌ها این نیاز خود را رفع می‌کنند )

صنعت گردشگری جزء صنایعی که در زمره صنایع سرگرمی قرار می‌گیرد( به جز بخش‌هایی مثل گردشگری سلامت و… ) و در آن نیاز ضروری وجود ندارد. این باعث می‌شود تفاوتی اساسی شکل گیرد. گردشگران هر یک برای خود سرویس‌هایی جداگانه و شخصی‌سازی شده می‌خواهند و مثل خودروسازی نیست که محصولات یک شکل باشند که باید حواس بازیگران این صنعت به این مسئله نیز باشد.

اگر دولت و حاکمیت می‌خواهد به این صنعت کمک کند، لازم نیست اعتبار مالی تزریق کند. به جای آن می‌تواند از کارشناسانی مثل دکترعلینقی مشایخی، جمشید قراجه داغی و… دعوت کند تا از ایشان کمک بگیرند تا دولت بتواند با عینک تفکر سیستمی به این مسئله نگاه کند و بداند که مشکل اساسی این صنعت نبود هتل نیست؛ چون اگر درآمد باشد، خود به خود هتل ایجاد می‌شود ولی همه این‌ موارد زمان می‌خواهد ولی چنین افرادی کمک می‌کنند نقطه اثرها شناسایی شوند تا سرعت این رشد افزایش یابد.

نشریه سامانه نو -شماره صنعت گردشگری

گردآورنده: محمد یدی
برگرفته از نشریه مهندسی صنایع سامانه‌ نو شماره صنعت گردشگری

گردشگری سلامت

گردشگری

ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺳﻼﻣﺖ و ﺗﻮرﯾﺴﻢ­درﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از ﺣﻮزهﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺸﯽ ﺑﺴﺰا در ﺟﻬﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ­ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﯾﻔﺎ ﻧﻤﺎﯾﺪ و داﻣﻨﻪای ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد.گردشگری سلامت به عنوان یکی از بزرگترین صنایع گردشگری حاصل به هم پیوستن دو صنعت پر درآمد سفر و پزشکی در جهان است که کشور ما با دارا بودن سابقه طولانی در پزشکی و طب سنتی می‌تواند به جایگاه قابل قبولی در این زمینه دست یابد. مقوله‌ی گردشگری سلامت فراتر از گردشگری درمانی است. آب‌های گرم و معدنی و لجن درمانی همراه با امکانات طبیعی نیز شامل مقوله‌ی گردشگری سلامت است.گردشگري سلامت یک فرصت است وقتي كه بدانيم طبق آمارهاي سازمان جهاني گردشگري به ازاي جذب هر ۷ گردشگر خارجي يك شغل در هر كشور ايجاد مي‌شود كه اين عدد براي گردشگري سلامت به ازاي هر ۴ نفر يك شغل است.

گردشگری سلامت چیست؟

برای توریسم درمانی که گاهی از آن با عنوان توریسم سلامت و یا گردشگری سلامت نام برده می‌شود، تعاریف گوناگونی بیان شده است. سازمان جهانی گردشگری به طور خاص گردشگری سلامت را چنین تعریف می‌کند: استفاده از خدماتی که به بهبود یا افزایش سلامتی و افزایش روحیه فرد (با استفاده از آب‌های معدنی ، آب و هوا یا مداخلات پزشکی) منجر می‌شود و در مکانی خارج از محل سکونت فرد – که بیش از ۲۴ ساعت است – به طول می‌انجامد. شعار جهانی توریسم سلامت، امکانات و خدمات در حد کشور‌های جهان اول یا پیشرفته و قیمت‌ها و هزینه‌ها در حد کشور‌های در حال توسعه و جهان سوم است.

تاریخچه ی گردشگری سلامت وروند تغییر و پیشرفت آن در طول تاریخ

گردشگری سلامت از زمان یونان و روم باستان وجود داشته و سپس به بسیاری از کشور‌های اروپایی و نقاط دیگر دنیا توسعه‌ یافته است. از زمان باستان، افراد زیادی به منظور فراغت روحی و درمان به مجاورت رودخانه و آب‌های معدنی می‌رفتند. آب‌‌های گرم از قدیم‌الایام با آرامش و تجدید قوای جسمی و روحی انسان همراه بوده است. استفاده‌‌کنندگان از این‌گونه آب‌ها، قرن‌هاست که در آب‌های گرم آب‌تنی می‌کنند و از آب چشمه‌های معدنی می‌نوشند.

در اروپا چشمه‌های آب معدنی و کلینیک‌های آب درمانی در اواخر قرن هجدهم مورد توجه جدی قرار گرفتند و علاوه بر این که به تجهیزات متناسب مجهز شدند فضاهای اطراف آن‌ها نیز برای بهره‌مندی از سکون و آرامش و چشم‌اندازهای طبیعی سامان یافتند. مراجعین به این‌گونه آب‌ها را اغلب بیمارانی که مبتلا به ناراحتی‌های پوستی، دردهای روماتیسمی، ورم مفاصل، خستگی و فرسودگی مفرط جسمی، نقرس، التهاب مهره‌ها و ستون فقرات تشکیل می‌دهند.

شواهد و آثار فراوانی از اهمیت آب‌های معدنی و گرم نزد ایرانیان وجود دارد، به‌ویژه دسته‌بندی‌های بوعلی سینا که این مناطق را به آسایشگاه‌های معنوی، چشمه‌های درمانی و آب‌های گرم تقسیم کرده و نحوه استفاده از هر دسته را مورد بررسی قرار داده، نشان از اهمیت علمی این گونه مناطق نزد ایرانیان است. پیش از آن نیز یادگارهای باقیمانده در شهر نیشابور نشان‌دهنده نظام کانال‌کشی سنگی برای انتقال آب چشمه معدنی به نزدیکی معبد آناهیتا است.

در طول زمان، گردشگری مبتنی بر استفاده از آب‌های معدنی مفهوم وسیعی یافت به طوری که استفاده از ویژگی‌های طبیعی مانند هوای سالم نیز جزو گردشگری سلامت محسوب می‌شود. با گذشت زمان مفهوم گردشگری سلامت از این هم فراتر رفته و شامل مسافرت بیماران به منظور دریافت انواع خدمات پزشکی شد. موضوع اخیر (مسافرت بیماران به منظور دریافت انواع خدمات پزشکی) نسبت به انواع دیگر گردشگری سلامت، جدید است.

انواع گردشگري سلامت

گردشگري سلامت شامل گردشگري درمانی، گردشگري صحت و گردشگري پیشگیرانه است.

گردشگري درمانی: سفر براي درمان خاص یا عمل در بیمارستا ن­ها یا مراکز درمانی خارج از کشور مبدا (در مدت زمانی میانگین ۲ هفته) است.

گردشگري صحت: به این نوع از گردشگري سلامت، گردشگري شفابخش نیز گفته می‌شود. در این نوع از گردشگري از امکانات طبیعت (آب­گرم­ها و آب­هاي معدنی، دریاچه­هاي نمک، لجن­هاي طبی،شن­زارهاي رادیو اکتیو، حمام­هاي گیاهی، خورشید و آب و هوا و مانند آن) استفاده می­شود.

گردشگري پیشگیرانه:در این نوع گردشگري سلامت تمام منابع طبیعی و هدف از سفر مشابه گردشگري صحت می‌باشد با این تفاوت که افراد ناراحتی یا بیماري خاصی ندارند، بلکه در واقع از بروز بیماري و ناراحتی جسمی و روحی جلو گیري می­کنند.

انواع گردشگری سلامت (سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)
شکل۱-انواع گردشگری سلامت

گردشگری سلامت در کشورهای پیشروی این صنعت

تركیبی از عوامل متعدد  موجب رشد صعودی گرایش مردم به مسافرت‌های پزشكی شده است كه از جمله آن­ها هزینه­ی بالای زندگی در كشورهای صنعتی، آسان شدن مسافرت‌های بین المللی و اصلاح و بهبود سطح تكنولوژی و استاندارهای پزشكی در بسیاری از كشورهای جهان را می­توان نام برد. یک دلیل كشش به سوی مسافرت پزشكی، راحتی آن در مقایسه با كشور‌های دیگر است. در برخی كشور‌ها كه سیستم خدمات درمانی عمومی متداول است، معمولاً زمان زیادی برای پاسخگویی به نیاز شهروندان صرف می‌شود و بیماران ناگزیرند مدت طولانی در انتظار رسیدگی به وضعیت‌شان باشند.

از میان دلایلی كه موجب می‌شود افراد با هدف درمان مسافرت كنند، می‌توان به هزینه‌ی پایین مراقبت‌های پزشكی، جستجو برای یافتن پزشک متخصص و با‌تجربه، كیفت مناسب خدمات درمانی، ایمنی و كوتاه‌تر بودن زمان انتظار برای درمان اشاره کرد. برای مثال هزینه­ی یک دندان كه درآمریكا ۵۵۰۰ دلار است، در هندوستان و بولیوی ۵۰۰ دلار و در فیلیپین به ۲۰۰ دلار می‌رسد وبه همین ترتیب، هزینه پیوند زانو در تایلند همراه با ۶ روز فیزیوتراپی حدود یک پنجم ایالات متحده است و عمل لیزیك چشم با هزینه‌ی ۳۷۰۰ دلار در آمریكا، در بسیاری از كشورهای با رویكرد توریسم درمانی حدود ۷۳۰ دلار برآورد می‌شود. علاوه بر این، در حالی كه عمل‌های زیبایی صورت كه در آمریكا ممكن است، حدود ۲۰ هزار دلار هزینه ایجاد كند در كشورهایی چون آفریقای جنوبی، فیلپین، و بولیوی بین ۲۳۰۰ تا ۲۷۰۰ دلار است. از جمله كشور‌هایی كه عمدتا پذیرای توریست‌های درمانی هستند، می‌توان كشورهایی چون برونئی، كوبا، هنگ كنگ، مجارستان، هندوستان، اردن، لیتوانی، مالزی، فیلیپن، سنگاپور، تایلند و اخیرا امارات متحده عربی را نام برد. همچنین كشورهای آرژانتین، بولیوی، برزیل، كاستاریكا، مكزیک و تركیه در زمینه عمل‌های زیبایی مورد توجه هستند. برای آگاهی از وضعیت گردشگری سلامت در چند قطب این کسب و کار در جهان کمی به آن‌ها می‌پردازیم:

هندوستان

هندوستان یکی از پر طرفدارترین مقاصد توریست‌های درمانجو در جهان است. خصوصا در زمینه‌ی جراحی قلب و پیوند استخوان ران و دیگر زمینه‌های پزشکی هندوستان به عنوان یک رهبر جهانی در عرصه خدمات پزشکی شناخته شده است. در طول سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ هیچ کشوری در زمینه توریسم درمانی با هندوستان قابل مقایسه نبوده است و دولت بخش خصوصی هند با هدف ارتقای خدمات توریسم درمانی و تبدیل شبه قاره‌ی هند به قطبی یگانه در این زمینه واقف هستند. در هند بعد از صنعت نرم افزار، گردشگری پزشکی را می‌توان موفق ترین صنعت قلمداد کرد.

فیلیپین

توریسم درمانی درفیلیپین از استاندارد بسیار بالایی برخوردار است و فیلیپینی‌‌ها می‌توانند در تمام زمینه‌های پزشکی با بهره‌گیری از کادر مجرب و مشهور به ویژه در شهر مانیل پایتخت فیلیپین، خدمات درمانی درخشانی ارائه کنند. بهترین کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها در این کشور واقع شده است که با تسهیلات موجود محیطی مطلوب را برای استراحت و درمان فراهم می‌کند. همچنین در فیلیپین بهترین چشمه‌های آب معدنی جهان نیز واقع شده است که بسیاری از توریست‌ها را به سوی خود جذب می‌کند.

سنگاپور

کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی سنگاپور در سطح عالی ارزیابی می‌شود. ایمنی، مورد اعتماد بودن، همراه با تحقیقات پیشرفته و اعتبار بین‌المللی کشور در زمینه‌ی پزشکی، آن را به یک مرکز رهبری در آسیا بدل کرده است. سالیانه بیش از نیم میلیون بیمار به سنگاپور سفر می‌کنند. آنها عموما با انواع سرطان دست و پنجه نرم می‌کنند. این مسئله به این دلیل است که سنگاپور پیشرفته ترین وکارآمد ترین مراکز درمانی برای تشخیص و درمان این بیماری را مهیا کرده است.از سوی دیگر کشور سنگاپور با سرمایه گذاری در ساخت مراکز درمانی پیشرفته سرطان درصدد است جایگاه خود را در صدر این لیست حفظ کند.

گردشگری سلامت در ایران

گردشگری سلامت در ایران با وجود کیفیت بالای خدمات درمانی و قیمت ارزان، به علت نبود تبلیغات مناسب، هنوز جایگاه خود را در بازار نیافته است و گام‌های نخست را طی می‌کند. در حالی‌که دولت بر اساس برنامه‌ریزی‌های خود باید تا پایان برنامه چهارم توسعه ۳۰ درصد از نیازهای درمانی کشور را از طریق صدور کالا، خدمات پزشکی و توریسم درمانی فراهم کند. دراین میان ایران رقبای مهمی نیز در منطقه دارد. از جمله رقبای مهم ایران در حوزه خلیج‌فارس می‌توان اردن و دبی را نام برد. کشور اردن سالانه ۵۰۰ میلیون دلار درآمد ارزی از توریسم درمانی دارد. دبی از چند سال پیش شهرهای سلامت را راه‌اندازی کرده و با برخی از دانشگاه‌های معتبر دنیا برای توسعه این مراکز قرارداد بسته است.

ایران در سال ۸۳ تقریبا ۱۲ هزار بیمار خارجی پذیرش کرده است که این میزان در سال ۸۴ به ۱۷ هزار و پانصد نفر رسید ولی متاسفانه آمار قابل استناد از درآمدهای حاصل از جذب توریسم درمانی در سال‌های اخیر در ایران وجود ندارد. با این حال چالش اصلی فراروی گردشگری درمانی ایران، نبود مدیریت یکپارچه در این حوزه است و از آن‌جایی که چنین ایده‌ای در ایران تقریبا نو تلقی می‌شود، به نظر می‌رسد تهیه طرحی که به این مسئله به طور همه جانبه بپردازد و نیز تجارب کشورهای دیگر در این خصوص را مطالعه کند، به سیاست گذاران کمک خواهد کرد تا برای جذب توریسم پزشکی با رویکردی علمی و بومی قدم بردارند.

در زمینه توریسم درمانی و جذب گردشگران سلامت همواره باید به چهار آیتم اساسی دراین زمینه توجه داشت. توانمندی‌های شاغلان حرفه پزشکی، تکنولوژی‌های روز و استانداردهای جهانی، اقتصاد درمان و هزینه‌های درمانی و مقررات داخلی کشور‌ها از عوامل مهم گردشگری سلامت هستند. ایران در هر چهار مورد ذکر شده نسبت به کشورهای همسایه و خاورمیانه از توانمندی‌های بهتری برخوردار است. که باید نهایت استفاده از پتانسیل موجود را کرد. اما متاسفانه تبلیغات مناسبی برای شناسایی توانمندی‌های پزشکی و گردشگری ایران در خارج صورت نگرفته است و رسانه‌های دولتی و سفارت‌خانه‌ها در این زمینه نقشی موثر دارند. گردشگران سلامت در ایران بیشتر از کشور‌های جمهوری آذربایجان، عراق، ترکمنستان، افغانستان، کویت، سوریه، لبنان، بحرین و ترکیه هستند و ایران طی یک دهه‌ی گذشته پیشرفتی ۲۰ تا ۲۵ درصدی در حوزه‌ی گردشگری سلامت داشته است.

هم اکنون کلانشهر تبریز با دارا بودن بیمارستان­هاي دولتی و خصوصی به عنوان قطب درمانی استان­هاي شمال غرب کشور محسوب می­شود و همه­روزه بیمارستان­هاي این شهر میزبان بیمارانی از استان‌هاي مجاور و حتی کشورهاي همجوار است. کارشناسان معتقدند در حوزه توریسم‌درمانی، بخش خصوصی با توجه به اختیاراتی که دارد بهتر می­­تواند، فعالیت کند. در کلانشهر تبریز نیز بیمارستان­هاي خصوصی متعددي فعالیت دارند که در صورت تقویت زیر ساخت­هاي موجود می­توانند به عنوان قطب‌هاي جذب توریسم محسوب شوند.

مطالعه­‌ی آب­هاي معدنی و گرم در ایران در سال ۱۳۰۶ شروع شد و در سال ۱۳۰۷ اولین چشمه­‌ی آب معدنی در آبعلی (جاده هراز) مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۳۵۳ سازمان زمین­شناسی کشور مطالعه و بررسی چشمه‌هاي معدنی ایران را جزو برنامه کارهاي تحقیقاتی خود قرار داد و در حدود چهارصد چشمه­ی آب معدنی و گرم موجود در ایران را از نظر زمین شناسی و منشاء مورد مطالعه قرار داد که حاصل آن مطالعات به صورت نقشه­ی آب­هاي معدنی و گرم در سال ۱۳۶۹ توسط این سازمان چاپ و منتشر شد.آب­هاي معدنی ایران به چهار گروه بزرگ شامل بی­کربناته، کلره، سولفاته و سولفوره تقسیم می­شوند که به صورت چشمه­هایی با خواص درمانی در اقصی نقاط ایران پراکنده شده و از گستره زیادي برخوردار می‌باشند لکن زیرساخت­هاي لازم جهت بهره­برداري از آن به نسبت قابل قبولی توسعه نیافته است. گرچه امروزه استفاده‌هاي محدودي از بسیاري از چشمه­هاي آب معدنی هم در جهت درمانی و هم در جهت زیباشناختی و اکوتوریسم عمدتاً توسط گردشگران داخلی به عمل می‌آید، ولی نسبت توریست­هاي خارجی در این بخش در ایران بسیار ناچیز می­باشد.

استان اردبیل با وجود ۶۵ دهنه آبگرم طبیعی که هر کدام خصوصیت­هاي مختلف درمانی خاصی دارند، تنها ۶ مجتمع آب درمانی نیمه مدرن در کنار این آبگرم دارد و این به خوبی نشان دهنده نیاز به کارهاي پایه و اساسی در این قسمت است.

پراکندگی چشمه‌هاي آب‌گرم در استان­هاي کشور
(سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)
شکل ۲ – پراکندگی چشمه‌هاي آب‌گرم در استان­هاي کشور

امروزه وجود پتانسیل­هاي عظیم تاریخی و حتی طبیعی در ایران، این کشور را به یکی از جذاب ترین مناطق گردشگري دنیا بدل کرده است. اکثر افراد، پزشکان ایرانی را در دنیا قابل اعتماد دانستند و ورود این­گونه توریست­ها را در ارتقاء سطح دانش پزشکان ایرانی مؤثر دانستند و معتقد بودند که این امر به بهبود وضع درمانی در شهرهاي مختلف کمک می‌کند. در واقع می­توان گفت که این استعداد بالقوه در کادر پزشکی ما وجود دارد و می‌توان با رونق توریسم پزشکی از خروج پزشکان ایرانی جلوگیري کرد. درصد قابل توجهی از افراد، ایران را مرکزي با توانایی تبدیل به قطب توریسم پزشکی در اغلب رشته‌ها می­دانند و می­توان با بالا بردن کارایی­ها ایران را به یکی از قطب‌هاي مهم پزشکی در منطقه تبدیل کرد.

منابع

  • عربشاهي ­كريزي احمد و آريان­فر مرتضي،(زمستان۱۳۹۲)،گردشگري سلامت و قابليت‌هاي گردشگري پزشکي درماني در ايران، فصل­نامه جغرافيايي فضاي گردشگري

صنعت گردشگری  (سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)

اطلاعات بیشتر درباره‌ی شماره “صنعت گردشگری”

گردآورنده: محمدحسین ایزدی، دانشجوی کارشناسی مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران

برگرفته از نشریه سامانه نو شماره “صنعت گردشگری”

بازاریابی و برندسازی در صنعت گردشگری

صنعت گردشگری در سال‌های اخیر به یکی از اصلی‌ترین منابع اقتصادی کشورها تبدیل شده است تا جایی که آن را «صادرات نامرئی» نیز می‌نامند. سازمان جهانی جهانگردی در گزارشی، آمار ۶/۱ میلیارد جهانگرد را برای سال ۲۰۲۰ میلادی ارائه کرده است که چیزی در حدود ۵ میلیارد دلار گردش­ پولی در روز است و این رقمی چندین برابر درآمد نفتی کشورهای عضو اوپک خواهد بود. از طرفی بر اساس اعلام سازمان یونسکو، ایران به لحاظ دارایی‌های تاریخی و میراث فرهنگی جز ده کشور برگزیده‌ی جهان و از نظر استعدادهای خدادادی طبیعی و تنوع اقلیمی، جز سه کشور نخست جهان به شمار می‌رود. با این وجود، سهم ایران از درآمدهای گردشگری جهان بسیار اندک است.


بازاریابی و مفهوم آن در گردشگری

امروزه بیشتر صنایع به دلیل گستردگی و پیچیدگی‌های مخصوص به خود نیازمند علمی برای شناخت بازار و روش‌های فعالیت در بازار شده‌اند. به همین دلیل از سال‌های۱۹۶۰ میلادی تا کنون موضوع “بازاریابی” به صورت جدی در صنایع مختلف به‌کار گرفته شده است. بازاریابی یکی از بخش‌های اصلی هرکسب‌و‌کار است که بر حفظ مشتریان فعلی و دستیابی بیشتر به مشتریان بالقوه و تبدیل آن‌ها به مشتریان بالفعل تمرکز دارد. البته می‌توان تعریف‌های دیگری نیز از بازاریابی بیان کرد. بازاریابی را می‌توان علمی برای پیش‌بینی نیازهای فعلی و آتی مشتریان و اجرای تدابیر مدیریتی جهت پاسخگویی به این نیازها دانست.

تفاوت‌های عمده در بازاریابی خدمات و کالاها

بازاریابی برای انواع محصولات کاربرد دارد اما نمی‌توان از تفاوت‌های بازاریابی در کالاها و خدمات چشم‌پوشی کرد. این تفاوت‌ها عبارتند از:

  • ماهیت غیر ملموس خدمات ( بسیاری از خدمات قابل لمس نیستند و بیشتر القا کننده یک حس هستند. )
  • روش‌های تولید
  • فساد پذیری (بسیاری از خدمات در لحظه تولید مصرف می‌شوند، در غیر این صورت غیرقابل استفاده خواهندشد. مانند: بلیط هواپیما. در صورتی که برای بسیاری از کالاها تاریخ انقضای طولانی نیز وجود دارد.)
  • کانال‌های توزیع (غالبا کالاها در انبار نگهداری می‌شوند و برای پخش آنها نیاز به عوامل فروش بسیاری دارند. این درصورتی است که گاهی برای فروش خدمات حتی یک وب سایت کفایت می‌کند.) و …

بازاریابی در صنعت گردشگری

بازاریابی در صنعت گردشگری یک سازوکار مدیریتی است که نیازهای گردشگران فعلی و آتی را پیش‌بینی و برای پاسخگویی به این نیازها برنامه‌ریزی می‌کند. در مبحث بازاریابی و بطور ویژه در بازاریابی صنعت گردشگری استراتژی بازاریابی حرف اول را می‌زند اما استفاده از یک استراتژی خاص برای شرکت‌های مختلف باعث کاهش بهره‌وری می‌شود زیرا هر یک از استراتژی‌ها به بخش خاصی از فرآیند بازاریابی می‌پردازند. به همین دلیل اغلب شرکت‌ها مایل به استفاده از مخلوطی منطقی از چند استراتژی هستند که به آن “آمیخته بازاریابی” می‌گویند.

استراتژی آمیخته بازاریابی بر چهار پایه محصول، قیمت، مکان توزیع و تبلیغات استوار است که در شکل زیر بطور خلاصه به آن‌هاپرداخته شده است:

بازاریابی و برندینگ در صنعت گردشگری (سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)

مفهوم این چهار اصل برای صنعت گردشگری بصورت زیر است :

۱- محصول

زمانی که از محصول سخن گفته می‌شود ناخودآگاه ذهن افراد به سمت کالا می‌رود. برای بحث گردشگری کلمه “محصول” برای یک بسته خدماتی بکار برده می‌شود.  صنعت گردشگری به علت پراکندگی فراوان دامنه گسترده‌ای از محصولات را در برمی‌گیر‌‌د. این بسته شامل زیر مجموعه‌های زیادی اعم از موارد زیر می‌باشد :

  • غذا
  • نوشیدنی
  • حمل‌و‌نقل
  • هدف سفر(جغرافیایی – تاریخی – زیارتی – تفریحی و…)
  • امنیت سفر و…

بطور کلی در آمیخته بازاریابی به هر پیشنهادی که باعث افزایش رضایت مشتری و راحتی سفر گردد، واژه “محصول” اطلاق می‌گردد.

۲- قیمت

قیمت در مورد صنعت گردشگری، مبلغ پولی است که مشتری برای بسته خدماتی پیشنهادی می‌پردازد. واضح است که مشتری نسبت به بسته‌ خدماتی که کمترین قیمت و بیشترین رضایت را به همراه داشته باشد، تمایل بیشتری دارند. بنابراین تمام شرکت‌های خدمات گردشگری به دنبال جذب مشتری به شیوه کاهش قیمت و افزایش کیفیت هستند و در این زمینه رقابت شدیدی باهم دارند.

۳- مکان توزیع

مکان توزیع جایی است که مشتری قادر باشد در آن محصول عرضه شده را تهیه نماید. در تورگردانی از انواع متفاوت و زیادی از واسطه گران – از قبیل کارگزاران سفر و کلی‌فروشان- برای رزرو یا پرداخت خدمات گردشگری استفاده می‌شود، زیرا بدون حضور واسطه‌گران این فرآیند برای مشتری سخت و طاقت‌فرسا خواهد بود. از مکان‌های توزیع در صنعت گردشگری می‌توان به اپراتورهای گردشگری، وب‌سایت‌ها و … اشاره کرد.

۴- تبلیغات

به تمامی فرآیندهای ارتباطی غیرحضوری که به واسطه پرداخت وجه انجام می‌شود و هدف از آن اطلاع‌رسانی و یا ترغیب گروه خاصی از مخاطبان است تبلیغات می‌گویند. از آن‌جایی که در این صنایع چون مشتریان بالقوه قادر نیستند انتخاب‌های خود را به طور فیزیکی امتحان کنند، تصمیمات خریدشان را بر پایه تصویر ذهنی‌ای که از محصول پیشنهادی دارند، بنا می‌نهند. لذا تبلیغات یک آمیخته حساس در گردشگری است که طیف وسیعی از فعالیت‌ها را پوشش می‌دهد. از ابزارهای تبلیغ می‌توان تلویزیون، روزنامه‌ها، مجلات، بیلبورد، کتاب‌ها و فضای مجازی را نام برد.

پیش از آنکه به موضوع برندسازی در صنعت گردشگری بپردازیم لازم است تفاوت بین بازاریابی و برندسازی را بیان کنیم.

تعریف رابرت بین یکی از کارشناسان حوزه برندسازی از برندینگ ” قولی است که برآورده شده است”. این شاید بهترین تعریفی باشد که بتوان از برند ارائه داد. شما به مشتریان و همکاران خود در کنار تمامی فعالیت‌هایی که انجام می‌دهید و متعهد آن می‌شوید، قولی می‌دهید و به منظور موفق شدن در کسب و کار خودتان باید در هر لحظه به این قول پایبند باشید و به آن عمل کنید. نام هر کشور یک برند است و تصویری از خود در ذهن مردم دیگر کشورها به وجود می‌آورد. در حقیقت، ارزش برند یک کشور احساسی است که با شنیدن نام آن کشور در مخاطب ایجاد می‌شود. یک برند قوی به مخاطب اطمینان می‌دهد و وعده‌ی یک کیفیت و جاذبه‌های شگفت‌انگیز را در خود دارد و گردشگر حاضر است به خاطر آن مبلغ بیشتری بپردازد.

بازاریابی بخشی اساسی و حیاتی برای برند شما می‌باشد. این فرایند به شما در انتقال پیام و قولی که قصد اطلاع‌رسانی در مورد آن به مشتری و یا مخاطب خود دارید، کمک می‌کند. فعالیت‌های بازاریابی شما همچنین باید بر اساس شخصیت، جایگاه‌یابی، ارزش‌ها و لحن برند شما باشد که در مرحله‌ای قبل از این برای کارکنان شما معرفی شده و بین آن‌ها نهادینه شده است.

در اصل، بازاریابی کار و فعالیتی است که برای رساندن پیام و یا تعهد و قول خود به مشتریان انجام می‌دهید، درحالی‌که برند چگونگی وفادار بودن به قولی است که پیش از این به مشتریان و کارکنان خود داده‌اید. با وجود تفاوت‌ها در بازاریابی و برندینگ، نمی‌توان مرز مشخصی برای دو حوزه تعیین نمود و این دو مفهوم درکنار هم به موفق شدن کسب‌و‌کار کمک می‌کنند.

سازمان جهانی جهانگردی در گزارشی، آمار ۶/۱ میلیارد جهانگرد را برای سال ۲۰۲۰ میلادی ارائه کرده، این یعنی سالانه ۲ تریلیون دلار و روزانه چیزی در حدود ۵ میلیارد دلار گردش پولی است که هزینه‌ی سفر گردشگران در گوشه‌و‌کنار جهان خواهدشد و این رقمی چندین برابر درآمد نفتی کشورهای عضو اوپک است. طبق آمار در سال ۲۰۰۱ م. سهم صنعت گردشگری چیزی در حدود ۲۰۰ میلیون شغل برای مردم دنیا بوده‌است. در سال ۲۰۰۵ این آمار به ۳۳۸ میلیون شغل رسید، یعنی در این سال از هر ۸ شغل در جهان یکی مربوط به صنعت گردشگری بوده است. این ارقام به ما نشان می‌دهد که با درآمدزا ترین شغل قرن بیست و یکم روبه‌رو هستیم. با این وجود سهم ایران از این بازار بسیار اندک است؛ به طوری که حتی جز ۱۲۵ کشور نخست جهان نیز محسوب نمی‌شود. آمارها حکایت از آن دارد که حتی سهم ایران از درآمد حاصل از گردشگران خارجی کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار در سال است. در آمار دیگر بیان شده‌است که در سال ۱۳۸۶ سه میلیون نفر ایرانی به خارج از کشور سفر کرده‌اند و در مقابل تنها ۷۰۰ هزار نفر خارجی به عنوان گردشگر کوله بار سفر خود را در ایران به زمین گذاشته‌اند.

مشکلاتی که در زمینه ساخت برند از مقصدهای گردشگری برای کشورها وجود دارد بسیار است، اما عمده ترین آن‌ها عبارتند از:

  • محدودیت در بودجه
  • کوتاه بودن عمر خدمت مدیران دولتی
  • عدم توانایی در کنترل کیفیت خدمات گردشگری ارائه شده در آن مقصد
  • وجود خصوصیات مشترک میان مقصدهای گردشگری
  • فشارهای سیاسی از سوی دولتمردان برای بازدهی زودهنگام تبلیغات
  • فشار تورگردانان خارجی برای انجام دادن تبلیغات مورد نظرشان
  • خصوصیات متنوع یک مقصد و عدم توانایی در انتخاب بهترین ویژگی مقصد

یک مقصد گردشگری برای تبدیل شدن به برند و ایجاد ارتباط با مخاطب باید دارای خصوصیات زیر باشد:

  • قابل اعتماد
  • مناسب برای عرضه
  • متفاوت
  • داشتن ویژگی‌های مناسب برای ارائه‌ی ایده‌های قوی درباره‌ی آن
  • جذاب برای شرکای تجاری جهت سرمایه‌گذاری
  • سازگار با گردشگر

نگاهی اجمالی به راهبرد‌های توسعه ی برند گردشگری در کشورهای موفق در زمینه‌ی گردشگری

– ضرورت استفاده از رویدادها در توسعه‌ی گردشگری استرالیا

در برگزاری هریک از رویداد‌ها و گردشگری ارتباطی وجود دارد و عنصر اصلی این ارتباط، تصویر مناسبی از منطقه‌ی گردشگری است که مرتبط با هر رویدادی در اذهان ایجاد می‌شود.

یکی از مهم‌ترین رویدادهای جهان، برگزاری بازی‌های المپیک است که استرالیا در سال ۲۰۰۰ میزبان آن بود. استرالیایی‌ها به قدری از این بازی‌ها در راستای ایجاد برند و توسعه‌ی گردشگری برای خود استفاده‌ی درست کردند که گفته می‌شود پیش از آن هیچ کشوری تا این حد در استفاده از بازی‌های المپیک برای تقویت و توسعه‌ی برند گردشگری خود موفق نبوده است.

برگزاری رویدادها باعث افزایش میانگین درآمد منطقه می‌شود و به اعتبار و شهرت آن نیز می‌افزاید. برای مناطقی که فقط در فصل‌های معینی شاهد ورود گردشگران هستند، با برگزاری رویدادهایی در پاییز و زمستان باعث می‌شوند تا گردشگری منطقه از رونق نیفتد.

نکته‌ی مهم دیگر این است که افرادی که برای حضور در رویدادهای این چنینی می‌آیند، معمولا از قشر مرفه جامعه هستند و فایده‌های بیشتری برای منطقه گردشگری خواهند داشت.

از استرالیا به عنوان کشور رویاها یاد میشود...
بازاریابی و برندینگ در صنعت گردشگری (سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)
از استرالیا به عنوان کشور رویاها یاد میشود…

– نقش روابط عمومی در ایجاد برند گردشگری نیوزیلند

یکی از اقدام‌هایی که مدیران گردشگری نیوزیلند برای شناساندن کشور خود به جهان انجام دادند، استفاده از قدرت روابط عمومی بود. با استفاده‌ی صحیح از روابط عمومی و رسانه‌های بین‌المللی در کنار دیگر عنصرهای آمیخته ترویج، آن‌ها موفق شدند تا برند نیوزیلند را به خوبی به دنیا معرفی‌کنند. مفهوم کلی روابط عمومی بیشتر در موضوع حفظ و توسعه‌ی روابط با عموم مخاطبان و سودبرندگان و نیز کنترل و ترویج اخبار و رویدادهای مربوط به یک سازمان است. استفاده از روابط عمومی و وب روابط تعاملی محکمی بین برند و مخاطب آن ایجاد می‌کند که فقط به پیش از سفر محدود نیست، بلکه با استفاده از فرصت‌های بازاریابی مستقیم و ابزار دیگر در اینترنت تا پس از سفر نیز می‌تواند ادامه‌یابد. برگزاری مسابقات وبلاگ نویسی درباره خاطرات سفر، یکی از این ابزارهای حفظ ارتباط با مخاطبان است.

– نقش وجود محصولات گردشگری متنوع و انتخاب بازار هدف درست در ایجاد برند گردشگری ترکیه

مهم ترین جنبه‌ی برند ترکیه وجود محصولات گردشگری متنوع در این کشور است. در این راستا انواع گردشگری از قبیل گردشگری فرهنگی و تاریخی، گردشگری شهری، سواحل مدیترانه و فعالیت‌های ورزشی به عنوان جاذبه به مخاطب ارائه می‌شد. این درحالی است که سلیقه‌ها و مقصدهای گردشگری هر بازار باهم فرق می‌کند. برای مثال، گردشگران انگلیسی بیشتر تمایل دارند تا در سواحل دریای اژه اقامت کنند، اما گردشگران روسی و آلمانی به اقامت در سواحل دریای مدیترانه تمایل دارند. درحالی که گردشگران ژاپنی به بازدید از استانبول و آثار تاریخی علاقه دارند. لذا کشور ترکیه روش ترویج مقصد – محور را پیش گرفته است؛ یعنی بیشتر بر روی معرفی مقصدها و ارائه شهرها تاکید دارد تا کشور ترکیه به شکل عام.

بازاریابی و برندینگ در صنعت گردشگری (سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)
حرف«T»، نخستین حرف کلمه‌ی ترکیه، به شکل انسانی که دست‌هایش را از دو طرف گشوده و می‌خواهد مهمان خود را در آغوش بگیرد.

متاسفانه تبلیغات گردشگری در ایران هنوز فاقد هدفمندی و برنامه ریزی صحیح است. چند حرکت جسته‌و‌گریخته در راستای شرکت در نمایشگاه‌های گردشگری، چاپ چندین پوستر و بروشور، پخش بی‌برنامه و غیرهدفمند چند آگهی از کانال‌های خبری بین المللی بدون تحقیق درباره‌ی مفهوم و مخاطب، از جمله حرکت‌هایی بوده که به اطمینان از دل یک برنامه منسجم و هدفمند برنخاسته‌اند. به علاوه کسانی که مسئول تبلیغات گردشگری هستند باید این صنعت را به خوبی بشناسند تا تبلیغات انجام شده به ضد تبلیغ منجر نشود.

منابع:
  • مقدم، فرزاد ، (۱۳۹۰)، برندسازی گردشگری با تبلیغات شگفت‌انگیز ، سیته
  • ضیاءالدین، محمدمهدی، (۱۳۹۶)، بازاریابی گردشگری با رویکردی کاربردی، مهکامه
  • www.drvidyahattangadi.com/4-ps-of-tourism-industry
شماره صنعت گردشگری - بازاریابی و برندینگ در صنعت گردشگری (سامانه نو ، نشریه مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران)

اطلاعات بیشتر درباره‌ی شماره “صنعت گردشگری”

گردآورندگان: فرزانه استیری، مهدی سعیدی، دانشجوی کارشناسی مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران

برگرفته از نشریه سامانه نو شماره “صنعت گردشگری”

شیوه های نوین جذب گردشگر

با توجه به اینکه صنعت گردشگری، بیش از پیش مورد توجه مردم و دولت قرار گرفته است، لازم است که با روش­هایی که در ظاهر شاید ساده باشند ولی در عمل تاثیر مثبت زیادی دارند آشنا بشویم. این روزها علاقه مردم به توریسم و گردشگری و دیدن مکان‌های تازه هر روز بیشتر از گذشته می‌شود. این استقبال و توجه باعث شده صنعت توریسم به صنعتی پررونق و رقابتی در دنیا تبدیل شود. امروزه سایت‌ها و شرکت‌های بسیاری در این صنعت شروع به فعالیت کرده‌اند، بنابراین رقیبان زیادی در این کار خواهید داشت. اگر می‌خواهید در این صنعت باقی بمانید، باید مخاطبان زیادی را به خود جذب کنید. برای این کار بیش از هر چیز به استراتژی بازاریابی توریسم نیاز دارید تا به شما کمک کند کسب‌وکار خود را به‌خوبی به دیگران معرفی کنید.

نکته­ای که لازم است بدانیم این است که باید نوع جاذبه­های گردشگری منطقه خود را بشناسیم. این جاذبه­ها امروزه عمدتا به دسته­های زیر تقسیم می‌شوند:

۱- تعدادی از توریست برای فعالیت­های ماجراجویانه به بعضی از کشور­ها سفر می‌کنند. از جمله­ی فعالیت­های مطلوب این دسته از توریست­ها می‌توان به قایقرانی در رودخانه­های آزاد، دوچرخه­سواری، کوه­نوردی و صخره نوردی اشاره کرد.

۲- تعدادی از گردشگران به علت مسائل پزشکی به گردشگری می‌پردازند. کشور ما با توجه به اینکه در عین مطلوبیت سطح پزشکی، قیمت­های پایین تری نیز نسبت به سایر کشور­ها دارد، مورد توجه قرار گرفته است.

۳- عده­ای از توریست­ها برای چشیدن غذا­های محلی به گردشگری می‌پردازند. کشور­ ما پیش از این هم به دلیل این نوع جاذبه­ها مورد توجه قرار گرفته است که می‌توانیم مانور بیشتری روی آن دهیم.

۴- توریست­های زیادی نیز برای فعالیت­های ورزشی­ که مختص به اقلیم خاصی هستند نیز به مسافرت می‌پردازند. از فعالیت­های مورد پسند آن‌ها می‌توان به گلف، اسکی، فعالیت­های دریایی و ورزش­های زمستانی اشاره کرد.

۵- توریست­هایی که به علت مسائل مذهبی از کشورهای مختلف دیدن می‌کنند.

۶- توریست­هایی که برای خرید­ به کشور­های مختلف سفر می‌کنند. به عنوان مثال در کشور ما این توریست­ها بیشتر به علت قیمت کم کالا­ها به ما رجوع می‌کنند ولی بهتر است برای جذب بیشتر آنها، روی محصولات پرطرفدار مانند صنایع دستی، مانور بیشتری دهیم.

پس از اینکه مشخص شد که توانایی جذب چه نوع گردشگرانی وجود دارد، لازم است تا محل­هایی را که توریست‌‌ها را بیشتر جذب می‌کنند، با توجه به سلیقه­ی آنها دگرگون شود. این دگرگونی می‌تواند شامل تغییر در مراکز خرید آن منطقه و یا افزودن فعالیت­هایی باشد که جذب گردشگر را بیش از پیش می‌کنند.

۱- همکاری تبلیغاتی با افراد محبوب در میان مردم

یکی از روش‌های محبوب و البته مؤثر در بازاریابی، کار با افرادی است که در بین مردم نفوذ زیادی دارند. این افراد در فضای آنلاین، تعداد زیادی دنبال‌کننده دارند. بسیاری از این افراد بین دنبال‌کنندگان خود محبوب هستند و با مخاطبان زیادی تعامل برقرار می‌کنند. مخاطبان آنها محتوایی را که این افراد تولید می‌کنند دوست دارند؛ برای مثال می‌توانید از کسی که در شبکه‌های اجتماعی محبوب هست بخواهید ویدئویی کوتاه از هتل شما به اشتراک بگذارد و در عوض چند شب اقامت در هتل‌تان و امکان استفاده از تمام وسایل رفاهی را به او پیشنهاد کنید.

۲- ارائه اطلاعات کامل درباره‌ی منطقه‌‌تان


گردشگران، عنصر حیاتی صنعت توریسم هستند. بنابراین بازاریابی توریسم باید بر خواسته‌ها و نیازهای آنها متمرکز باشد. بیشتر آنها منطقه‌‌ای را که به آنها معرفی می‌کنید به‌خوبی محل زندگی خودشان نمی‌شناسند و بنابراین به‌دنبال یک راهنمای سرگرم‌کننده، جذاب و در عین حال آموزنده هستند. راهنما باید طوری باشد که گردشگران به‌راحتی بتوانند آن را بخوانند و درک کنند، پس بهتر است سطح مطالب را بر این اساس تنظیم کنید.


شکل ۱ – جذب گردشگر در شب به وسیله نورپردازی


۳- ساخت ویدئوهایی جذاب درباره‌ی منطقه‌‌‌تان

ویدئوها در زمانی بسیار کوتاه حجم زیادی از اطلاعات را منتقل می‌کنند و روش بسیار مناسبی برای معرفی هستند. این ویدئو فقط باید مانند راهنمای اطلاعاتی منطقه‌‌ی موردنظر عمل کند و به‌طور خلاصه اطلاعاتی راجع به مقصد به مخاطبان ارائه دهد.

۴-  چالشی ترتیب دهید که در افراد انگیزه و علاقه ایجاد کند

چالش‌ها یکی از قوی‌ترین ابزارهای ایجاد انگیزه در مخاطب هستند. مردم دوست دارند در این چالش‌ها شرکت کنند و نتایج آنها را در شبکه‌های ارتباطی‌شان با دیگران به اشتراک بگذارند. چالشی سرگرم‌کننده درست کنید که به کسب‌وکارتان ارتباط داشته باشد و از مشتریان فعلی‌تان بخواهید آن را در رسانه‌های اجتماعی نشر دهند؛ برای مثال، می‌توانید از دنبال‌کنندگان صفحات فضای مجازی‌تان بخواهید تجربیات سفرشان به منطقه‌ی شما را با دیگران به اشتراک بگذارند. می‌توانید از آنها بخواهید به مدت یک هفته، هر روز این کار را انجام دهند. برای مهیج‌تر شدن برنامه، یکی از آنها را به‌عنوان برنده انتخاب کنید و یک سفر رایگان به‌عنوان جایزه در نظر بگیرید.

۵-  تمرکز بر مخاطبان هدف

یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر طرح بازاریابی توریسم این است که بدانید دقیقا در حال ارائه‌ی چه چیزی هستید. از آنجا که این صنعت به‌شدت رقابتی است، اگر بر رویکرد خود تمرکز نکنید همه‌ی تلاش‌هایتان از بین می‌رود؛ به‌عنوان مثال اگر منطقه شما به خاطر موج‌سواری مشهور است، ابتدا خانواده‌هایی را هدف قرار دهید که به موج‌سواری علاقه‌مند باشند. هر چه بیشتر درباره‌ی انواع مشتریان‌ خود اطلاعات داشته باشید، بهتر می‌توانید مخاطبان هدف را تعیین کنید.

۶- برجسته‌تر کردن ویژگی منطقه‌تان

یکی از بهترین روش‌های پیشی گرفتن از رقبا، برجسته‌سازی چیزهای جدید و هیجان‌انگیز در منطقه‌ای است که به مخاطبان معرفی می‌کنید. درباره‌ی رویدادها و اتفاقات منحصربه‌فردی که در منطقه‌تان رخ می‌دهد اطلاعات به‌روز در اختیار مخاطب قرار دهید. خود را به جای مخاطبان بگذارید. اگر برای اولین بار به جایی سفر می‌کردید، چه چیزهایی توجه‌تان را جلب می‌کرد یا برایتان هیجان‌انگیز بود؟ سعی کنید همان موارد را به مخاطبان‌تان معرفی کنید.


برگرفته از نشریه سامانه نو شماره “صنعت گردشگری”

گردآورنده: رامتین امیراصلانی