لجستیک بیمارستانی

از عواملــی کــه در انتقــال بیمــار درون بیمارســتان و بیــن بیمارســتان‌ها حائــز اهمیــت اســت، ایمنــی بیمــار، هزینــه صــرف شـده در انتقـال بیمـار و زمـان سـپری شـده در ایـن مسـیر ودر حالت کلی لجستیک بیمارستانی اسـت.که یکی از زیر شاخه های مهم مهندسی صنایع به شمار می رود.

سیســتم اورژانــس در بیمارســتان‌ها از اهمیــت زیــادی برخــوردار اســت. در ایــن بخــش نیــاز بیمــاران نیــز بســیار متنــوع است؛ بایـد بـه گونه‌ای برنامه‌ریـزی شـود کـه نیـاز آنهـا در بهینه‌تریـن زمـان ممکـن برطـرف شـود. زمـان و مسـیر دو عامـل بسـیار مهـم در معمــاری بیمارســتان هــا است و از طریــق مدل‌هــای مســیریابی و تخصیــص تجهیــزات می‌تــوان زمــان انتقــال بیمــاران را کاهــش داد و ســلامت بیمــاران را تضمیــن نمــود.

بهینه سازی در سیستم های سلامت

مهندســی مجــدد در بیمارســتان و اســتفاده از روش‌هــای نویــن ماننـد اینترنـت اشـیا در حـوزه لجسـتیک بیمارسـتان باعـث بهبـود چشــمگیری در هزینه‌هــای کیفیــت و ایمنــی بخش‌هــای مختلــف بیمارسـتان شـده اسـت.

تصمیمـات مهـم و مدیریتـی در لجسـتیک بیمارسـتان، انتخـاب نـوع وسـیله نقلیـه بـرای حمـل مـواد، بیمـار و دارو است. عوامــل مهــم و تأثیرگــذار در مســیریابی وســایل نقلیـه، زمـان انتقـال، ظرفیـت وسـیله نقلیـه و تعـادل وسـیله نقلیـه اسـت؛ کـه همـه ایـن تصمیمـات در حـوزه لجسـتیک بیمارسـتان گرفتــه می‌شــود.

یکپارچه سازی در بیمارستان

بخش‌های زیر در یک بیمارستان به یکپارچه‌سازی نیاز دارد:

  • واحدهــای عملکــردی ماننــد خشکشــوئی و انبــارداری
  • توزیع‌ های دارو و کالا به‌صورت روزانه وهفتگی
  • فرآیند دریافت و پخش دارو
  • محاسبه هزینه‌های بیمارستان
  • انتخاب تجهیزات برای بخش‌های مختلف بیمارستان
  • بهینه‌ســازی فرآینــد بیمــاران در بخشــهای مختلــف و اورژانــس

سازماندهی اتاق عمل

اتــاق عمــل محلــی اســت کــه بزرگتریــن ارزش‌هــای بالقــوه بیمارســتان در آن قــرار دارد. درعین حــال می‌توانــد بهتریــن راه بــرای جبــران کمبــود هزینــه بیمارســتان باشــد. فرآیندهــای لجسـتیکی نقـش مهمـی را بـرای یـک عمـل جراحـی مناسـب ایفـا می کنــد.

برنامه‌ریــزی، ســازماندهی و ســازماندهی مجــدد یــک اتــاق عمــل مســتلزم تــلاش بســیار زیــاد ســازمان اســت. با این وجــود اتـاق عمـل و اطـراف آن عامـل موفقیـت بسـیار مهمـی در زمینـه لجسـتیک اسـت، کـه هزینـه، زمـان و کیفیـت را بهبـود می‌بخشـد.

مفاهیـم نوآورانـه موجـب می‌شـود تـا از ظرفیـت اتـاق عمـل بیشـتر اسـتفاده شـود و زمـان عمـل کاهـش یابـد. اسـتفاده از دسـتیاران مراقبـت وسـایل نقلیـه می‌توانـد گسـترش زیـادی در رقابـت داشـته باشــد و مزیــت رقابتــی بالایــی بــرای لجســتیک ایفــا کنــد. بــرای نیازهـای عملیاتـی مثـل محصـولات دارویـی، محصـولات اسـتریل و محصـولات پزشـکی و همچنیـن تعییـن یـک منطقـه بـرای ارائـه تجهیـزات اتـاق عمـل بایـد برنامه‌ریـزی شـود.

لجستیک بیمار

انتقــال بیمــار داخــل و بیــن بیمارســتان‌ها یکــی از جنبه‌هــای مهــم لجســتیک بیمــار اســت کــه بــرای بهبــود مدیریــت بیمــار انجــام می‌شــود. ممکــن اســت ایــن انتقــال بــرای بــردن بیمــار از مرکــزی بــه مرکــز دیگــر در بیمارســتان باشــد. هــدف اصلــی در همــه ایــن انتقال‌هــا حفــظ و تــداوم مراقبت‌هــای پزشــکی بیمــار اســت.

لجستیک بیمارستانی در مهندسی صنایع

عناصـر کلیـدی در انتقـال امـن عبارت‌انـد از:
تصمیمگیـری بـرای انتقـال و ارتباطـات، تثبیـت قبـل از انتقـال و آماده‌سـازی، انتخـاب حالــت مناســب انتقــال، تجهیــزات و نظــارت موردنیــاز در حیــن انتقــال و درنهایــت مستندســازی انتقــال بیمــار. اگــر نقل و انتقــال بیمــار به‌درســتی انجــام نشــود می‌توانــد بــه خطــرات جــدی و حتـی مـرگ بیمـار منجـر شـود.

سیستم لوله پنوماتیک

سیســتم لوله‌هــای پنوماتیــک سیســتمی اســت کــه از لوله‌هــا و فشــار هــوا بــرای انتقــال ســریع دارو، نمونه‌هــای آزمایشــگاهی، خـون و غیـره اسـتفاده می‌شـود. سـوئیس پیشـگام ایـن فنـاوری بــرای انتقــال در بیمارســتان اســت. ایــن صنعــت فوایــد زیــادی داشــته اســت ماننــد:

  • تغییر در سرعت تحویل
  • ارائه راه‌حل زنجیرهای برای نگهداری و تحویل امن
  • سیستم مسیریابی پویا

مدیر تحویل در سیستم پنوماتیک

مدیـر تحویـل بایـد تمـام جزئیـات بـرای انتقـال را پوشـش دهـد. ازجملـه وضعیـت، محـل تحویـل و روش تحویـل. سیسـتم به‌طـور مســتقیم بــا نرم‌افــزار مدیریــت ارتبــاط برقــرار می‌کنــد و بعــد از به‌روزرســانی شــدن منتقــل می‌شــود.

سیستم حمل و نقل لوله پنوماتیک

سیســتم پنوماتیــک امنیــت و دقــت بالایــی دارد و بــرای کاهــش زمــان حمل ونقــل بســیار مفیــد بــوده اســت. هــر دو ایســتگاه ارســال و دریافــت دارای پنل‌هــای کنتــرل هســتند. ایــن سیســتم از ایجــاد ازدحــام در بیمارســتان جلوگیــری می‌کنــد و در آن بــه کمــک فشــار هــوای کنترل‌شــده انتقــال صــورت می‌گیــرد.

گاهــی ایــن سیســتم دارای طــول زیــادی اســت؛ بنابرایــن فشــار هــوا بایــد به‌طــور کامــل تنظیــم باشــد. هــم در طــرف فرســتنده و هـم طـرف گیرنـده زنـگ و یـا چـراغ چشـمک زنـی وجـود دارد کــه از ارســال و دریافــت وســیله خبــر می‌دهــد.

درســت ماننــد یــک جاروبرقــی کــه از قــدرت مکــش اســتفاده می‌کنــد ایــن ابــزار نیــز همیــن کار را می‌کنــد. ســرعت حمــل کالا در ایــن سیســتم بــه ۱۰ متــر در ثانیــه هــم میرســد کــه تقریبا ۵ برابــر ســرعت یــک فــرد اســت.

بیشــتر لوله‌هــای پنوماتیــک یــک شــبکه ســاده از چندیــن فرســتنده و دریافت کننــده تشــکیل شده‌اســت. در بیمارســتان‌ها ممکــن اســت تــا ۵۰۰ ایســتگاه بــرای ارســال و دریافــت وجــود داشــته باشــد کــه می‌توانــد یــک سیســتم نقل و انتقــال پیچیــده را داشــته باشــد.

نشریه سامانه نو شماره سیستم های سلامت

گردآورنده: نیلوفر شیروانی بروجنی
برگرفته از نشریه مهندسی صنایع سامانه‌نو شماره سیستم‌های سلامت

انبار‌های شهر ری، مانعی بر سر راه سند چشم انداز ۱۴۰۴

در سالیان گذشته، چندین بار مسئله‌ی تجمع ۹۰ درصدی انبارهای کشور در شهرستان ری و مناطق اطراف آن مطرح شده است. به گفته‌ی علی کمال نیا، رئیس اداره تعزیرات حکومتی شهرستان ری، بیش از هزار انبار رسمی و غیر رسمی در این منطقه وجود دارد که این موضوع در سال‌های قبل، بنا به دلایل مختلف بارها مورد نقد قرار گرفته است.

اما در نگاهی کلی و البته کمی با چاشنی مدیریتی، خطرات و تهدیدهایی به دنبال این سبک انبارداری به وجود می‌آیند که در این مقاله سعی داریم به آن بپردازیم.

حدود ۳۵۰ هزار نفر ساکن شهرستان ری می‌باشند. شهرستانی که اکنون یکی از مناطق ۲۲ گانه‌ی شهر تهران محسوب می‌شود و همین نزدیکی به شهر تهران موجب شده تا بحث انبارداری به یکی از مشاغل فعال در این منطقه تبدیل شود.

تهدید امنیت را می‌توان اولین اشکال بزرگ در این مسئله دانست. به طوریکه این مشکل حتی پای دادستان عمومی و انقلاب شهرستان ری را نیز به بحث امنیت انبارها باز کرد و او بر ارتقاء سرکلانتری شهرری تاکید نمود. نه تنها مراقبت از انبارها در برابر سارقین بلکه مراقبت نسبت به قاچاق کالا، موضوعیست که تمرکز زیادی را در بخش‌های انتظامی و تعزیرات منقطه‌ی ری می‌طلبد.

همچنین خطر زلزله در تهران که اتفاقا همیشه مورد بحث و جنجال بوده اما هیچگاه عاملی برای اقدام و پیشگیری نبوده است، تهدیدی جدی بر لجستیک کشور در زمان بحران محسوب می‌شود. طبیعتا در زمان بحران، تمرکز نیروهای امدادی بر شهر تهران و نجات ساکنین آن خواهد بود و مسئله‌ی تامین کالاهای مورد نیاز کشور از سمت انبارهای آسیب دیده‌ی ری، احتمالا به معضلی بزرگ در زمان بحران تبدیل خواهد شد.

اما تهدید سوم در زمانی در حال رخ دادن است که اتفاقا کشور در آرامش و به دور از بحران است. آن هم تهدید تبانی و احتکار در لابلای این انبارهای متمرکز است. نزدیکی این حجم از انبار در یک منطقه، عملا می‌تواند آن‌ها را به یک نوع کارتل تبدیل کند که تاثیرگذاری شدیدی بر اقتصاد و بازار کالاهای ایران خواهد داشت. این تاثیر برگرفته از حجم عرضه‌ی کالاها، قیمت کالاها، قیمت و کیفیت حمل و نقل و … می‌باشد.

در نگاهی فراتر و در بعد بلند مدت، تمرکز این تعداد از انبار در نزدیکی شهر تهران که خود جمعیتی بالغ بر ۸ و نیم میلیون نفر دارد، سیلی از اشتغال را در این منطقه فراهم کرده است که طبیعتا افزایش مهاجرت به سمت تهران و افزایش حاشیه نشینی را به دنبال داشته است.

افزایش هزینه‌های حمل و نقل به نقاط مختلف کشور، یکی از اساسی ترین اشکالات این نوع انبارداریست. برای مثال تصور کنید کالایی که باید به شهر یزد وارد شود، ابتدا از گمرک به سمت تهران رفته و سپس از آنجا به سمت یزد انتقال یابد؛ حال آنکه با ایجاد قطب‌های انبارداری در نزدیکی هر یک از شهرهای بزرگ، می‌توان تعادلی را در شبکه‌ی حمل و نقل کالا ایجاد نمود.

در عین حال، ایجاد این حجم از انبار در منطقه‌ی ری، سرمایه و اشتغال زیادی را در این منطقه به وجود آورده است. زندگی افراد بسیاری از همین واسطه در جریان است و این سیستم، طبیعتا با هرنوع تغییری مخالفت خواهد کرد.

در وهله‌ی اول نیاز است تا حجم نظارت و حضور نیروهای انتظامی و امدادی در این منطقه تقویت شود تا در کوتاه مدت بتوان با بخشی از تهدیدها مقابله کرد. اما در بلند مدت باید به این ظرفیت عظیم برای اشتغال در استان‌های دیگر و تمرکز زدایی از تهران توجهی ویژه داشت و با نگاهی اقتصادی، بتوان از ادامه‌ی ایجاد مخارج اضافی در بخش زنجیره تامین و حمل و نقل جلوگیری کرد.

بنا بر سند چشم انداز ۱۴۰۴، جامعه‌ی ایرانی می‌بایست به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه‌ی آسیای جنوب غربی دست یابد. استفاده از واژه‌ی “جامعه‌ی ایرانی” نشان دهنده‌ی آن است که این پیشرفت در سطح کشور و نه تنها در حوالی پایتخت محسوس خواهد بود. شاید انبارهای کالا، یکی از صدها مواردی باشند که با تمرکز نادرست در نزدیکی تهران، موجب شده‌اند تا سیل سرمایه و به دنبال آن افراد جویای کار به این سمت روانه شوند و در طی زمان، اختلاف معناداری میان سطح زندگی شهری در تهران و سایر شهرستان‌ها ایجاد شود.

بنظر می‌آید یکی از اولویت‌های نخست دولت‌ها و مجلس شورای اسلامی می‌بایست تمرکز زدایی از استان تهران و چند شهر بزرگ باشد و در این راستا شاید بتوان طرح جابجایی پایتخت را گزینه‌ای نه چندان کافی اما ضروری دانست.

نویسنده: امیرمحمد جهانی، عضو هیئت تحریریه نشریه سامانه‌نو، کارشناسی مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت، مرداد ماه ۱۳۹۷

منابع

  • سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴
  • خبرگزاری بسیج
  • اعتماد آنلاین
  • ویکی پدیا؛ اطلاعات جمعیتی شهر تهران و شهرستان ری
انبارهای شهر ری
انبارهای شهر ری